ترکیب‌ بند
ترکیب ‌بند مجموعه ای از چند غزل یا قصیده است که وزن و قافیه هیچکدام مشابه غزل و قصیده های دیگر نیست. تا اینجا ترجیع بند و ترکیب بند مشابه هستند اما تفاوت اصلی این دو قالب در «بند» آنها است. اگر کمی به نام آنها دقت کنید تفاوت شان را می بینید. بیت «بند» در ترکیب بند متفاوت است یعنی ترکیبی از بندهای مختلف غزل ها را به هم متصل می کند اما در ترجیع بند بیت «بند» یکسان است و تا پایان هم تکرار می شود. به غزل ها «خانه یا رشته» و به بیت های متصل کننده «بند» می گویند. ترکیب‌بندهای فارسی از محتشم کاشانی (واقعهٔ کربلا) و جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی (در نعت پیامبر اسلام) و وحشی بافقی (شرح پریشانی) است. ترکیب‌بند برای موضوعاتی مانند مدح، وصف، رثا، عشق، و عرفان به کار می رود.
قسمت هایی از ترکیب بند محتشم کاشانی:
باز این چه شورش است که در خلق عالم است باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است
باز این چه رستخیز عظیم است کز زمین بی نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است
این صبح تیره باز دمید از کجا کزو کار جهان و خلق جهان جمله در هم است
گویا طلوع می‌کند از مغرب آفتاب کاشوب در تمامی ذرات عالم است
گر خوانمش قیامت دنیا بعید نیست این رستخیز عام که نامش محرم است
در بارگاه قدس که جای ملال نیست سرهای قدسیان همه بر زانوی غم است
جن و ملک بر آدمیان نوحه می‌کنند گویا عزای اشرف اولاد آدم است
خورشید آسمان و زمین نور مشرقین
پروردهٔ کنار رسول خدا حسین

نکته:
1- باز این چه شورش است که در خلق عالم است باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است: خانه یا رشته
2- خورشید آسمان و زمین نور مشرقین پروردهٔ کنار رسول خدا حسین: بند
می توانید در تصویر زیر ترتیب قرار گرفتن قافیه و ابیات در ترکیب بند را ببینید.
ثبت نظر
نام و نام خانوادگی :
آدرس الکترونیکی:


کانون ارتباطات و تبلیغات فرا