رباعی
یکی از قالب های قدیمی شعر فارسی که به «ترانه» هم معروف است؛ قالب «رباعی» است. رباعی به معنی چهارتایی یا چهارگانی است. . این قالب، یک قالب شعر ایرانی است، که در زبان های دیگری مانند عربی و ترکی و اردو نیز استفاده شده است.
وزن رباعی ها براساس وزن ِعبارت «لا حَولَ و لا قُوَّةَ اِلاّ بِالله» است.
رودکی به عنوان اولین رباعی سرا شناخته می شود و گفته شده که وزن این قالب را از ترانه ای که کودکان به هنگام بازی می خواندند، گرفته است.
رباعی از دو بیت (چهار مصراع) تشکیل شده است. رعایت قافیه در مصراع های نخست، دوم و چهارم الزامی و در مصراع سوم اختیاری است.
«شعرای اولیه، به گفتن رباعیات چهار قافیه‌ ای گرایش داشتند، اما به تدریج و از اوایل قرن ششم هجری، شکل سه مصراعی قافیه در رباعی رایج شد.»
معروف‌ترین رباعی ‌سرا در تاریخ ادب فارسی حکیم عمر خیام نیشابوری است که مجموعه اشعار وی به رباعیات خیام مشهور می‌ باشند.
رباعیات عطار، مولوی، اوحدالدین کرمانی و باباافضل کاشی نیز شهرت دارند. در دوران معاصر، نیما یوشیج نیز یکی از رباعی سرایان به نام است که بیش از ۱۸۰۰ رباعی از او بجا مانده است. بعد از نیما، سایر شاعران نوپرداز مانند سیاوش کسرایی و منصور اوجی به این قالب توجه ویژه داشتند. در دوران معاصر، شاعرانی همچون سید حسن حسینی و قیصر امین ‌پور نیز در این قالب شعر سروده ‌اند.

نمونه ‌هایی از رباعی

*گر کار فلک به عدل سنجیده بُدی احوال فلک جمله پسندیده بُدی
ور عدل بُدی به کارها در گردون کی خاطر اهل فضل رنجیده بُدی؟
(خیام نیشابوری)


*گر یک نفست ز زندگانی گذرد مگذار که جز به شادمانی گذرد
زنهار که سرمایهٔ ملکت به جهان عمر است، چنان کِش گذرانی گذرد
(ظهیر فاریابی)

*اسرار ازل را نه تو دانی و نه من وین حرف معما نه تو خوانی و نه من
هست از پس پرده گفتگوی من و تو چون پرده درافتد نه تو مانی و نه من
(خیام نیشابوری)

می توانید در تصویر زیر ترتیب قرار گرفتن قافیه در رباعی را ببینید.

.........................& .............................&
......................... .............................&
ثبت نظر
نام و نام خانوادگی :
آدرس الکترونیکی:


کانون ارتباطات و تبلیغات فرا