تار
تار یکی از سازهای «زهی» و «زخمه» ای ایرانی با قدمتی بسیار زیاد است. سازهای زهی، سازهایی هستند که صدا از لرزش سیم و تار بوجود می آید و سازهای زخمه ای سازهایی هستند که برای نواختن آنها از زخمه یا مضراب، که ابزاری برای تولید صدا است، استفاده می شود. زخمه ی تار از جنس برنج (آلیاژ) به طول تقریبی سه سانتی‌متر است و قسمتی از نصف طول این مضراب، برای آنکه در دست ‌های نوازنده راحت قرار گیرد، با موم پوشیده شده است.
ساز تار، از دوران فارابی (260هجری قمری) وجود داشته و در نقاشی ها و دیواره نگاری های دوران زندیه و صفویه نشانه هایی از تار نوازی دیده می شود. البته تار امروزی (از جهت شکل ظاهری) از دوران قاجار دیده شده است.
تار از کاسه، نقاره، دسته، شیطانک و خرک تشکیل شده است. جنس کاسه از چوب درخت توت است و هر چه این چوب کهنه تر باشد، بهتر است چون هنگام نواختن صدای بهتری دارد. دسته هم از چوب درخت گردو است و در دو طرف آن استخوان شتر استفاده شده است. جنس خرک هم از شاخ بزکوهی است.
«کاسه ی تار (شکم) به دو قسمت بزرگ و کوچک تقسیم می‌شود که قسمت کوچک را نقاره می‌گویند. روی کاسه و نقاره ی تار پوست کشیده می‌ شود. خرک تار بر پوست کاسه تکیه کرده ‌است. قسمت نقاره در انتهای بالایی به دسته (گردن) متصل شده ‌است. دستهٔ تار بلند و حدود ۴۵ تا ۵۰ سانتی ‌متر است و بر کناره‌ های سطح جلویی آن دو روکش استخوانی چسبانده شده ‌است که این استخوان معمولاً از استخوان شتر تهیه می‌ شود. دور دسته، پرده‌ هایی عمود بر طول آن با فواصل معین بسته شده ‌است. تعداد پرده‌ها امروزه ۲۸ است. سازهای قدیمی با تعداد ۲۵ پرده ساخته می‌ شده ‌است. جعبه گوشی (سر) در انتهای بالایی دسته قرار گرفته و از هر طرف سه گوشی بر سطوح جانبی جعبه کار گذاشته شده‌است. تعداد سیم ‌های تار شش است که از انتهای تحتانی کاسه شروع شده، از روی خرک عبور می ‌کند و در تمام طول دسته کشیده شده، تا بالاخره به جعبه گوشی ‌ها داخل و در آنجا به دور گوشی ‌ها کشیده می ‌شوند. سیم‌ های شش‌گانه عبارتند از دو سیم سفید (پایین) که همصدا کوک می ‌شوند، دو سیم زرد (همصدا)، یک سیم سفید نازک (به نام زیر) و بالأخره یک سیم زرد (بم)، که دوتای آخری غالباً به فاصله اکتاو کوک می ‌شوند.»

در گذشته تار ایرانی پنج سیم (یا پنج تار) داشت. غلامحسین درویش یا درویش خان سیم ششمی به آن افزود که همچنان به کار می‌رود.
از نوازندگان به نام این ساز می توان آقا علی ‌اکبر خان فراهانی، درویش خان، جلیل شهناز، محمدرضا لطفی، فرهنگ شریف، حسین علیزاده، کیوان ساکت، مجید درخشانی و ..... را نام برد.
ثبت نظر
نام و نام خانوادگی :
آدرس الکترونیکی:


کانون ارتباطات و تبلیغات فرا