گوشه در موسیقی ایرانی
گوشه یکی از اساسی ترین ویژگی ها و مشخصات موسیقی ایرانی است. مشابه گوشه را در موسیقی ترکی و عربی، «مقام» می گویند. گوشه ها قطعه هایی ثبت شده از موسیقی سنتی ایران هستند که در طول زمان استادان موسیقی گردآوری کرده اند و به هنرجویان موسیقی می آموزند.
هر دستگاه موسیقی سنتی تعدادی گوشه دارد که توسط استادان مختلف به شکل ‌های متفاوت ولی بسیار مشابه ثبت شده اند. دستگاه در موسیقی چیزی شبیه سبک در ادبیات است و گوشه، ویژگی هایی مختلفی است که میان آثار متنوع ادبی شباهت هایی را ایجاد می کند و موجب شکل گیری سبک می شود. پس دستگاه مجموعه ای از گوشه ها است. معمولاً گوشه ها را با کمک قطعات نواخته شده در میان نوازنده ‌های بومی نواحی مختلف ایران گردآوری می کنند.
گوشه ها را با توجه به میزان اهمیت شان به سه گروه: گوشه های بزرگ، گوشه های کوچک و گوشه های سرگردان تقسیم کرده اند.

گوشه ‌های بزرگ: گوشه هایی هستند که این قابلیت را دارند که به مدت زیادی در طول یک اجرا نواخته شوند. از این نمونه می توان گوشه بیات کرد در شور، مخالف در سه‌ گاه و چهارگاه، حجاز در آواز ابوعطا و شوشتری در همایون را نام برد.
گوشه‌ های کوچک: گوشه هایی هستند که در همه آوازها و دستگاه ها وجود دارند.
گوشه‌ های سرگردان: گوشه هایی هستند که قابلیت اجرا در دستگاه‌ های مختلف را دارند، مانند مثنوی، جامه ‌دران و کرشمه.
در دستگاه های مختلف موسیقی ایرانی، گوشه ها قطعاتی جدا و در عین حال مربوط به هم هستند که با پیوستن به هم، یک دستگاه بوجود می آید. اولین گوشه در هر دستگاه «درآمد» گفته می شود.
شما می توانید در ادامه نام برخی از دستگاه های موسیقی ایرانی به همراه گوشه های آنها را بخوانید:
*دستگاه شور
شهناز
حسینی
سلمک
*دستگاه سه‌گاه
زابل
مویه
حدی
پهلوی
مغلوب
مخالف
*دستگاه چهارگاه
زابل
مویه
حدی
پهلوی
منصوری
مغلوب
مخالف
*دستگاه ماهور
گشایش (داد)
دلکش
بیات لر
عراق
حصار
راک
*دستگاه همایون
چکاوک
شوشتری
عشاق
*دستگاه نوا
عراق
رهاب
*دستگاه راست پنجگاه
راست
چکاوک
راک
پنجگاه
لیلی و مجنون
*آواز دشتی
دشتستانی
*آواز ابوعطا
حجاز
*آواز بیات ترک (بیات زند)
روح الارواح
*آواز افشاری
عراق
*آواز اصفهان
سوز و گداز
ثبت نظر
نام و نام خانوادگی :
آدرس الکترونیکی:


کانون ارتباطات و تبلیغات فرا